कोल्हापूर ही भूमी कुस्तीची पंढरी म्हणून ओळखली जाते. या परंपरेला जपणारे, वाढवणारे आणि आधुनिक काळात तिचा बुलंद आवाज बनलेले व्यक्तिमत्त्व म्हणजे पैलवान संग्राम कांबळे. कुस्ती केवळ एक खेळ नसून ती संस्कृती, शिस्त आणि जीवनपद्धती आहे, ही जाणीव ठेवून त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य कुस्ती क्षेत्रासाठी वाहिले आहे.

महाराष्ट्र कुस्ती मल्लविद्या महासंघातील सक्रिय भूमिका

पैलवान संग्राम कांबळे हे महाराष्ट्र कुस्ती मल्लविद्या महासंघाचे मुख्य प्रवक्ते म्हणून कार्यरत आहेत. राज्यस्तरीय कुस्ती स्पर्धा, मेळावे व कार्यक्रमांमध्ये ते कोल्हापूरच्या ऐतिहासिक कुस्ती परंपरेचा गौरव करतात. नवोदित पैलवानांना प्रेरणा देणे, त्यांच्या समस्या मांडणे आणि शासनस्तरावर आवाज उठवणे ही भूमिका त्यांनी सातत्याने निभावली आहे.

गंगावेश तालीमचा अभिमान

कोल्हापूरच्या नामांकित गंगावेश तालीमचे ते सक्रिय मल्ल व प्रमुख प्रशिक्षक आहेत. तरुण पैलवानांना आधुनिक डावपेच, शिस्तबद्ध सराव आणि नैतिक मूल्यांचे धडे देताना तालीमच्या सर्वांगीण विकासासाठी त्यांनी अनेक उपक्रम राबवले. अनुदान, बक्षिसे व प्रोत्साहनपर योजना जाहीर करून त्यांनी तालीमला नवसंजीवनी दिली.

ऐतिहासिक खासबाग मैदानासाठी आंदोलन

१९१२ साली राजर्षी शाहू महाराजांनी उभारलेले खासबाग कुस्ती मैदान ही कोल्हापूरच्या कुस्तीचा आत्मा आहे. या ऐतिहासिक मैदानाची झालेली दुरवस्था पाहून संग्राम कांबळे यांनी ठाम भूमिका घेत आंदोलन छेडले. मैदानाच्या दुरुस्ती, संवर्धन व देखभालीची मागणी त्यांनी सातत्याने लावून धरली.

शाहू महाराजांच्या १५० व्या जयंतीनिमित्त २०२४ साली खासबाग केसरी कुस्ती मैदान आयोजन करण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा राहिला.

महाराष्ट्र केसरी सिकंदर शेखला भव्य सन्मान

३८ वर्षांनंतर गंगावेश तालीमच्या सिकंदर शेख या पैलवानाने महाराष्ट्र केसरीची गदा कोल्हापुरात आणली. या ऐतिहासिक विजयाच्या आनंदात संग्राम कांबळे यांनी कोल्हापुरातून भव्य हत्तीवरून मिरवणूक काढण्याची घोषणा केली. ही मिरवणूक केवळ विजयाचा उत्सव नव्हता, तर कोल्हापूरच्या कुस्ती अभिमानाचे प्रतीक ठरले.

कुस्तीतील स्वच्छतेसाठी ठाम भूमिका

महाराष्ट्र केसरी स्पर्धेसाठी डोपिंग चाचणी अनिवार्य करण्याच्या निर्णयाचे संग्राम कांबळे यांनी खुलेपणाने स्वागत केले. स्वच्छ, पारदर्शक आणि प्रामाणिक कुस्ती हीच खरी कुस्ती असल्याची भूमिका त्यांनी ठामपणे मांडली. या निर्णयामुळे कुस्ती क्षेत्रात नैतिकता आणि विश्वास वाढेल, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.

जेष्ठ पैलवानांसाठी मानधन व योजना

जेष्ठ हिंदकेसरी, महाराष्ट्र केसरी पैलवानांसाठी वाढीव मानधन योजना सुरू व्हावी यासाठी त्यांनी शासनाकडे यशस्वी पाठपुरावा केला. ज्यांनी आपले आयुष्य कुस्तीला वाहिले, त्यांना सन्मानाने जगता यावे, ही त्यांची भूमिका या योजनेतून प्रत्यक्षात आली.

शाहू कालीन तालमींना कोट्यवधींचा निधी

राजर्षी शाहू महाराजांच्या काळातील ऐतिहासिक तालमींचे जतन व संवर्धन व्हावे यासाठी संग्राम कांबळे यांनी महाराष्ट्र शासनाच्या क्रीडा विभागाकडून कोट्यवधी रुपयांचा भरघोस निधी उपलब्ध करून दिला. यामुळे अनेक तालमींना नवसंजीवनी मिळाली.

शाहू महाराजांच्या स्मृतीस्थळासाठी योगदान

मुंबईतील गिरगाव–खेतवाडी येथील पन्हाळा लॉज, जिथे राजर्षी शाहू महाराजांचे निधन झाले, त्या ठिकाणी दगडी स्मृतीस्थळ उभारण्यात संग्राम कांबळे यांचा सिंहाचा वाटा आहे. हा केवळ स्मारक नव्हे, तर शाहू विचारांची आठवण जपणारे तीर्थक्षेत्र ठरले आहे.

कुस्ती क्षेत्रातील समस्यांवर मार्गदर्शन

महाराष्ट्रातील अनेक युवा पैलवान, वस्ताद, प्रशिक्षक, निवेदक आणि कुस्ती शौकीन यांच्या समस्या शासनदरबारी मांडून त्या मार्गी लावण्याचे काम त्यांनी केले. कुस्ती क्षेत्रातील प्रश्न, नियम, सुविधा, आरोग्य आणि भविष्याचा विचार करून त्यांनी नेहमीच सकारात्मक भूमिका घेतली.

 

पैलवान संग्राम कांबळे हे केवळ एक मल्ल नाहीत, तर ते कुस्ती चळवळीचे नेतृत्व करणारे व्यक्तिमत्त्व आहेत. परंपरा जपताना नव्या पिढीला दिशा देणारे, शाहू महाराजांच्या विचारांना कृतीत उतरवणारे आणि कुस्तीला न्याय मिळवून देणारे संग्राम कांबळे यांचे योगदान कुस्तीप्रेमी सदैव आदराने स्मरणात ठेवतील.